MODIFIKATSIYALANGAN KO‘PIK BETONNING ENERGIYA TEJAMKORLIK VA EKOLOGIK SAMARADORLIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
ko‘pik beton, modifikatsiyalangan ko‘pik beton, energiya samaradorligi, energiya tejamkor qurilish, issiqlik o‘tkazuvchanlik, ekologik samaradorlik, issiqlik izolyatsiyasi, qurilish materiallari, energiya resurslari, ekologik qurilish.Abstract
Mazkur maqolada modifikatsiyalangan ko‘pik betonning zamonaviy qurilishdagi energiya tejamkorlik va ekologik samaradorlik xususiyatlari tahlil qilingan. Qurilish sohasida energiya sarfini kamaytirish, binolarning issiqlik himoyasini yaxshilash hamda atrof-muhitga salbiy ta’sirni kamaytirish muhim vazifalardan biri hisoblanadi. Shu nuqtayi nazardan, tarkibida ko‘plab yopiq g‘ovaklar hosil qiluvchi ko‘pik beton issiqlik izolyatsiyasi xususiyatlari bilan istiqbolli qurilish materiallaridan biri sifatida qaraladi. Ko‘pik beton tarkibiga turli mineral, polimer yoki tolali modifikatorlarni qo‘shish orqali uning zichligi, mustahkamligi, issiqlik o‘tkazuvchanligi, namlikka chidamliligi va uzoq muddatli ekspluatatsion ko‘rsatkichlarini boshqarish imkoniyati mavjud. Maqolada modifikatsiyalangan ko‘pik betonning issiqlik yo‘qotishlarini kamaytirishdagi ahamiyati, bino ekspluatatsiyasi davrida energiya sarfiga ta’siri hamda ishlab chiqarish va foydalanish jarayonlaridagi ekologik jihatlari ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, energiya samarador qurilish materiallarini tanlashda issiqlik texnik, mexanik va ekologik ko‘rsatkichlarni kompleks baholash zarurligi asoslab berilgan.
References
1. Akramov H.A., Nuritdinov H.N. Beton va temir-beton buyumlari ishlab chiqarish texnologiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati, 2011. – 496 b.
2. Muxamedbaeva Z.A., Ganieva M.M., Muxamedbaev A.A. Qurilish materiallari ishlab chiqarishda issiqlik jarayonlari va qurilmalari. – Toshkent: TKTI, 2019. – 260 b.
3. Nurmuhamedov S.I., Atojonov M.H., Yuldashev P.K. Ko‘pik beton xossalarini yaxshilash va uning qurilish sohasida qo‘llanilishi. – ORIENS, 2023. – B. 573–578.
4. Mamatov X.A. Yangi avlod kompleks qo‘shimchali ko‘pikbeton strukturasi va texnologiyasi. 05.09.05 – Qurilish materiallari va buyumlari ixtisosligi bo‘yicha PhD dissertatsiyasi. – Toshkent, 2019.
5. Karimov G‘.U. Kam suv talabchan bog‘lovchilar va ular asosidagi ko‘pik betonlar. 05.09.05 – Qurilish materiallari va buyumlari ixtisosligi bo‘yicha PhD dissertatsiyasi. – Samarqand, 2020.
6. Modifikatsiyalangan g‘ovak betonlar tarkibiga sanoat chiqindilarini kiritish va ularning fizik-mexanik hamda ekspluatatsion xossalarini yaxshilash bo‘yicha tadqiqotlar. O‘zbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya komissiyasi materiallari, 2026.
7. Sultanova S.I. Mahalliy xom ashyo va materiallar asosidagi ekspluatatsion xossalari yaxshilangan kompleks modifikatsiyalangan issiqlik izolyatsiyalovchi ko‘pik beton. 05.09.05 – Qurilish materiallari va buyumlari ixtisosligi bo‘yicha PhD dissertatsiyasi. – Qoraqalpog‘iston davlat universiteti, 2024.
8. O‘zbekistonning quruq-issiq iqlim sharoitida binolarning energiya samaradorligini oshirish istiqbollari. Innovative Technologies, 2026. – Vol. 61, №1.
9. Tursunov B.A. Ko‘p komponentli sementlar asosida o‘ta yengil betonlarning samarador tarkiblarini ishlab chiqish. 05.09.05 – Qurilish materiallari va buyumlari ixtisosligi bo‘yicha DSc/PhD tadqiqoti. – Toshkent arxitektura-qurilish instituti.
10. Ikkilamchi xomashyolar asosidagi g‘ovak to‘ldiruvchi va undan foydalanib olingan yengil beton. 05.09.05 – Qurilish materiallari va buyumlari ixtisosligi bo‘yicha PhD tadqiqoti. – Toshkent arxitektura-qurilish universiteti.
