O‘ZBEKISTONNING ISSIQ IQLIM SHAROITIDA BINOLAR ENERGIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISH: (BINOLARDA BARQARORLIKNI OSHIRISH UCHUN QAYTA TIKLANADIGAN ENERGIYA MANBALARI VA BIOMATERIALLAR INTEGRATSIYASI)

Authors

  • M.B.Babajanov Toshkent arxitektura qurilish universiteti prof.v.v.b. N.N.Norov, dots. Author
  • A.O.Shamuratov Abu Rayhon beruniy nomidagi UrDU o’qituvchisi Author

Keywords:

energiya samaradorligi, barqaror bino, O‘zbekiston iqlimi, quyosh energiyasi, fotoelektrik tizim, biomateriallar, issiqlik izolyatsiyasi, passiv arxitektura, mikroklimat, dekarbonizatsiya.

Abstract

Mazkur maqolada O‘zbekistonning issiq va quruq iqlim sharoitida binolarning energiya samaradorligini oshirishning kompleks yondashuvi tadqiq etiladi. Tadqiqotning asosiy maqsadi binolarning ekspluatatsion energiya iste’molini kamaytirish, yozgi issiqlik yuklamalarini pasaytirish, ichki mikroklimat barqarorligini ta’minlash hamda uglerod izini qisqartirishga qaratilgan arxitekturaviy-texnologik yechimlarni asoslashdan iborat. Bunda passiv quyosh arxitekturasi, tashqi soyalantirish, issiqlik izolyatsiyasi, tabiiy shamollatish, quyosh fotoelektrik panellari, quyosh suv isitish tizimlari, energiyani saqlash texnologiyalari hamda mahalliy biomateriallarni bir tizimga integratsiya qilish taklif etiladi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025 yil 11 martdagi “Uy-joy hamda bino-inshootlarni issiqlik energiyasi bilan ta’minlash sohasini tubdan isloh qilish hamda binolarning energiya samaradorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-100-son Qarori.

2. Щipacheva Ye.V. «Proektirovanie energoeffektivnыx grajdanskix zdaniy v usloviyax suxogo jarkogo klimata», Uchebnoe posobie. 2011.Str-137.

3. Bourbia, S., Kazeoui, H., Belarbi, R. A review on recent research on bio-based building materials and their applications. Materials for Renewable and Sustainable Energy, 2023, 12, 117–139.

4. Thermal and mechanical behavior of straw-based construction: A review. Construction and Building Materials, 2022, Vol. 316, 125915.

5. Effect of straw fibers addition on hygrothermal and mechanical properties of carbon-free adobe bricks: From material to building scale in a semi-arid climate. Building and Environment, 2024, Vol. 255, 111380.

6. Bio-based insulation materials in sustainable constructions: A review of environmental, thermal and acoustic insulation, durability, and mechanical performances. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 2025.

7. Thermal mass vs. insulation trade-off in bio-based buildings: Climate-dependent energy performance of hemp, straw, and wood-based constructions. Energy and Buildings, 2026, Vol. 358, 117234.

8. International Energy Agency (IEA). Energy Efficiency 2025 – Buildings. Paris: IEA, 2025.

9. International Energy Agency. Energy Efficiency Policy Toolkit – Buildings. Paris: IEA, 2026.

10. ShNQ 2.01.01-22 Loyihalash uchun iqlimiy fizikaviy-geologik ma’lumotlar.

Toshkent-2022y.

11. Norov N.N. Passsiv quyosh isitish tizimli kam qavatli turar-joy binolarining konstruktiv yechimi. Monorgafiya, Toshkent-2020y, 122 bet.

Downloads

Published

2026-10-30