SHAHAR MIKROIQLIMI VA HAVO SIFATINI YAXSHILASHDA "YASHIL TOM" SHAMOL HAMDA FASAD KO‘KALAMZORLASHTIRISH TEXNOLOGIYALARINING SAMARADORLIGI
Keywords:
yashil tom, fasad koʻkalamzorlashtirish, mikroiqlim, shahar issiqlik oroli, havo sifati, PM2.5, ekologik shaharsozlik, yashil infratuzilma.Abstract
Ushbu tadqiqotda shahar muhitida yashil tom va fasad koʻkalamzorlashtirish texnologiyalarining mikroiqlim parametrlari hamda havo sifatiga koʻrsatadigan ta’siri kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida gorizontal va vertikal yashil infratuzilma ob’ektlarining harorat rejimini pasaytirish, shahar issiqlik oroli effektini yumshatish hamda PM2.5 va PM10 muallaq zarrachalari konsentratsiyasini kamaytirish samaradorligi baholandi. Natijalar shuni koʻrsatadiki, yashil texnologiyalarni kompleks qoʻllash bino fasadi va atrofdagi havo haroratini 2.0-2.5 °C ga pasaytirish bilan birga havodagi zararli muallaq zarrachalar konsentratsiyasini 18% gacha kamaytiradi. Maqolada shaharsozlik va me’moriy loyihalashda ushbu texnologiyalarni keng tatbiq etish boʻyicha ilmiy-amaliy tavsiyalar va normativ takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Alexandri, E., & Jones, P. (2008). Turli iqlim sharoitlarida yashil devorlar va yashil tomlar hisobiga shahar kanyonlarida haroratning pasayishi. Building and Environment, 43(4), 480–493.
2. Dunnett, N., & Kingsbury, N. (2008). Yashil tomlar va tirik devorlarni ko'kalamzorlashtirish. Timber Press.
3. Hunter, A. M., Williams, N. S., Rayner, J. P., Zheng, X., & Farrell, C. (2014). Yashil fasadlarning issiqlik ko'rsatkichlarini miqdoriy baholash: Tanqidiy sharh. Ecological Engineering, 63, 102–113.
4. Pugh, T. A., MacKenzie, A. R., Whyatt, J. D., & Hewitt, C. N. (2012). Shahar ko'cha kanyonlarida havo sifatini yaxshilashda yashil infratuzilmaning samaradorligi. Environmental Science & Technology, 46(14), 7686–7692.
5. Santamouris, M. (2014). Shaharlarni sovitish — shahar issiqlik orolini yumshatish hamda shahar muhitida qulaylikni oshirish uchun qaytaruvchi va yashil tom texnologiyalari sharhi. Solar Energy, 103, 682–703.
6. Yаngi urbаnizm vа inkluziv shаhаr muhitini shаkllаntirishdа hududiy zоnаlаsh yоndаshuvlаri (Sаmаrqаnd shаhri misоlidа) Beknаzаrоv M.B., Tоg`аymurоdоv Z.Z., SDTU
