QADIMGI TURKIY TILDA OTLARDA KO‘PLIK SHAKLLARINING FUNKSIYALARI
Keywords:
turkiy tillar, ko‘plik kategoriyasi, morfologik evolyutsiya, semantik kengayish, tarixiy grammatika.Abstract
Ushbu maqolada qadimgi turkiy til tizimida ko‘plik kategoriyasining morfologik ifodalanish usullari chuqur ilmiy tahlil qilinadi. Xususan, -lar/-lӓr, -t va -n affikslarining grammatik-semantik xususiyatlari, ularning tarixiy shakllanish jarayoni, qo‘llanish doirasi hamda sintaktik funksiyalari qiyosiy-tarixiy yondashuv asosida yoritiladi. Tadqiqotning asosiy manba bazasini Urxun-Enasoy bitiktoshlari hamda qadimgi uyg‘ur yozma yodgorliklari tashkil etadi. Ushbu manbalar asosida ko‘plik shakllarining til tizimidagi o‘rni, ularning o‘zaro funksional farqlari va semantik differensiallashuvi aniqlanadi. Mazkur maqola turkiy tillarning tarixiy morfologiyasi, tipologik xususiyatlari hamda grammatik kategoriyalar evolyutsiyasini o‘rganayotgan mutaxassislar uchun muhim ilmiy manba bo‘lib xizmat qiladi. Shu bilan birga, u umumiy tilshunoslik va qiyosiy-tarixiy lingvistika doirasida olib borilayotgan tadqiqotlar uchun ham nazariy va amaliy ahamiyat kasb etadi.
References
1. Абдураҳмонов Ғ, Рустамов А. Қадимги туркий тил. – Т.: Ўқитувчи, 1982. – Б. 29.
2. Aysu Ata. Orhun türkçesi.– Eskişehir, Anadolu Üniversitesi, 2018. – S. 93.
3. Erdal M. A Grammar of Old Turkic. Leiden: Brill, 2004. 170
4. Clauson, G. An Etymological Dictionary of Pre-Thirteenth-Century Turkish. –Oxford: Clarendon Press, 1972. – P. 184.
5. Наджип Э. Н. Современный уйгурский язык. – М.: Наука, 1968. – С. 204.
6. Tekin, T. A Grammar of Orkhon Turkic. – Bloomington: Indiana University, 1968. – P. 98-99
7. von Gabain, A. Alttürkische Grammatik. – Leipzig: Otto Harrassowitz, 1941.
8. Малов С. Е. Памятники древнетюркской письменности. – М.–Л.: Изд-во АН СССР, 1951.
9. Наджип Э. Н. Современный уйгурский язык. – М.: Наука, 1968.
10. Щербак А. М. Очерки по сравнительной грамматике тюркских языков (имя). — Л.: Наука, 1977.
11. Tekin, T. A Grammar of Orkhon Turkic. – Bloomington: Indiana University, 1968.
12. Akbarovich, A. A. (2025). MAQOLLARNING NUTQIY AKT SHAKLLANISHIDAGI O ‘RNI VA PRAGMATIK IMKONIYATLARI. FARS International Journal of Education, Social Science & Humanities., 13(6), 537-540.
13. Umid, E., Rustamovich, M. A., & O‘G, R. Z. S. I. (2025). ERKIN VOHIDOV SHE’RIYATIDA LEKSIK-SINTAKTIK TAKRORLAR. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(5), 156-160.
14. Mamatqulov, A., Ermatov, I., & Eshboyeva, F. (2025). AZIM HOJIYEVNING O ‘ZBEK TILI IMLOSIDA BAZI MULOHAZALARI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 202-204.
