MORFEMA VA SO‘Z YASALISHI
Keywords:
morfema, invariant, o‘zak, affiks, derivatsiya, affiksatsiya, polisemiya, omonimiya, sinonimiya, antonimiya.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilida morfema tushunchasi, uning invariant xususiyati, struktur va funksional-semantik tasnifi hamda so‘z yasalishidagi o‘rni kompleks tarzda tahlil qilinadi. Shuningdek, morfema va so‘z o‘rtasidagi farqlar, o‘zak va affiksal morfemalarning lug‘aviy hamda grammatik ma’noga ko‘ra tasnifi yoritiladi. Derivatsiya jarayoni va uning affiksatsiya orqali amalga oshishi, shuningdek, morfemik va affiksal sathda kuzatiladigan polisemiya, omonimiya, sinonimiya va antonimiya hodisalari ilmiy asosda izohlanadi. Tadqiqot natijalari morfema va derivatsiya tilning lug‘aviy boyishini ta’minlovchi asosiy mexanizm ekanligini ko‘rsatadi.
References
1.G‘ulomov A. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. – Toshkent: O‘qituvchi, 1965
2.Morfologiya. – Toshkent:Fan. 1977.
3.Rahmatullayev. Sh. Hozirgi o‘zbek adabiy tili(darslik). – Toshkent: Universitet, 2006.
4.Mahmudov.N, Nurmonov.A. O‘zbek tilining grammatikasi. – Toshkent: O‘qituvchi,1995.
5. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. Akademik nashr.1-2 jildlar. – Toshkent: Fan, 1966.
6. Akbarovich, A. A., & Qizi, B. D. A. (2024). SINONIMIK QATORDA POETIK LEKSIKA MASALASI (ERKIN VOHIDOV IJODI MISOLIDA). Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 1(10), 58-61.
7. Murtazayevich, M. S., Akbarovich, A. A., & Muratkulov, A. (2025). OTLARNING XUSUSIY BIRIKUVCHILARINING LINGVISTIK TAHLILI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 212-215.
8. Akbarovich, A. A., Mannopovich, L. M., Murtazayevich, M. S., & O‘Razov, A. (2025). NUTQIY AKT VOQEALANISHIDA MAQOLLARNING TUTGAN O ‘RNI MASALASI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(5), 176-179.
9. Muxudullayev, F. (2023). LINGVOPOETIGA DOIR QARASHLAR. Journal of Universal Science Research, 1(5), 31-37.
10. Akbarovich, A. A., Mannopovich, L. M., & Murtozayevich, M. S. (2025). ETNOGRAFIZMLARNING TO ‘Y TUSHUNCHASI BILAN BOG ‘LIQ MAQOLLARDA IFODALANISHI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 188-191.
11. Ergashevich, Y. H. (2025). AYRIM LEKSEMALARNING ETIMOLOGIYASI XUSUSIDA. XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYALAR, 1(3), 22-25.
12. Ro‘Ziqulov, S., Pardayeva, I., & Alisher, O. R. (2025). FE'LDA VALENTLIK. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 209-211.
13. Alisher, O. R., Akbarovich, A. A., & Murtazayevich, M. S. (2025). O ‘ZBEK TILIDA LEKSEMALARGA AN’ANAVIY QARASHLARNING O ‘RNI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(5), 185-191.
Winsli G. Felix, J., E. Supan, F., & Makhammatkosimovna Kuchkarova, F. (2025). A Comprehensive Framework for Predicting Student Performance Using Machine Learning in Online Education. Qubahan Techno Journal, 4(1), 16-22. https://doi.org/10.48161/qtj.v4n1a44
Qo‘chqarova, F. M. (2026). PEDAGOGICAL OPPORTUNITIES OF ART MANAGEMENT IN DEVELOPING AND MANAGING A CREATIVE ENVIRONMENT IN HIGHER EDUCATION. HSR (London), 12(06), 196-201.
Maxammatqosimovna, Q. F. (2026). FOREIGN EXPERIENCE IN ORGANIZING INNOVATIVE MANAGEMENT BASED ON ART MANAGEMENT. BG pulse journal, 2(6), 1193-1196.
UNIEP Hozir 16. 8 ta maqolaga
Iymanov, J. (2026). MARKAZIY OSIYODA MA’NAVIY BARQARORLIKNI TA’MINLASHDA TDTNING FUNKSIONAL-INSTITUTSIONAL MEXANIZMLARI. Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 149-152.
Iymanov, J. S., & Turgunov, T. S. (2021). INITIATIVES OF UZBEKISTAN TO PARTICIPATE IN COOPERATION BETWEEN CENTRAL ASIAN STATES. Academic research in educational sciences, 2(4), 15-20.
Abdullaev, T. Y., & Iymanov, J. S. (2020). The role of Uzbekistan in the development of Central Asia. Экономика и социум, (11), 12-18.
SAIDRAXMONOVICH, I. (2020). CENTRAL ASIAN FACTOR IN THE SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF UZBEKISTAN. THE AMERICAN JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE AND EDUCATION INNOVATIONS Учредители: The USA Journals, 2(9), 538-544.
ИЙМАНОВ, Ж. ЮКСАК БИЛИМЛИ, ИНТЕЛЛЕКТУАЛ САЛОҲИЯТЛИ ЁШЛАРНИ ТАРБИЯЛАШ-ДАВР ТАЛАБИ. ILMIY ХABARNOMA. НАУЧНЫЙ ВЕСТНИК Учредители: Андижанский государственный университет им. ЗМ Бабура, (2), 52-54.
ИЙМАНОВ, Ж. THE IMPORTANCE OF PREVENTIVE DIPLOMACY IN PROVIDING A MORALLY STABLE ENVIRONMENT IN CENTRAL ASIA. O ‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI XABARLARI, 2022,[1/11] ISSN 2181-7324.
UNIEP hozir 48. 9 ta maqolaga
Abdimannobovna, I. D. (2026). ELECTION POLICY OF SOVIET LEADERS IN UZBEKISTAN BASED ON PARTY NOMENCLATURE REQUIREMENTS (1925-1941). HSR (London), 12(06), 162-168.
Iymanova, D. (2026). SANOATGA INJЕNЕR-TЕXNIK KADRLARNI TAYYORLASHNING SOVЕT AMALIYOTI: MUAMMOLAR VA IJTIMOIY-IQTISODIY NATIJALAR (1925-1941yillar). Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 4-10.
UNIEP Hozir 0.
Abdurazaqova, F. K. (2020). POTENTIAL OPPORTUNITIES TO TEACH STUDENTS THE SPIRITUAL HERITAGE OF THE FERGANA VALLEY JADID-EDUCATORS. In АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ ФОРМИРОВАНИЯ И РАЗВИТИЯ НАУЧНОГО ПРОСТРАНСТВА (pp. 5-9).
UNIEP Hozir 0. 10 ta maqolaga
Sobirovna, M. G. (2025). RAXBAR SHAXSINING INTELEKTUAL, JISMONIY VA MA’NAVIY FAOLIYATINING AKME DARAJASI. Shokh Articles Library, 1(2).
Sobirovna, M. G. (2024). PSYCHOLOGICAL TOURISM AS A WAY TO RESOLVE INTERNAL CON
AnDTI
Saidovna, R. D. (2026). PEDAGOGICAL ASPECTS OF DEVELOPING THE CREATIVE POTENTIAL OF STUDENTS STUDYING IN TECHNICAL EDUCATION FIELDS. EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH AND INNOVATIONS, 2(5), 9-14.
Saidovna, R. D. (2025, December). ENHANCING STUDENTS’CREATIVE POTENTIAL THROUGH SYSTEMATIC ORGANIZATION OF THE EDUCATIONAL PROCESS. In INTERNATIONAL CONFERENCE ON MULTIDISCIPLINARY STUDIES AND EDUCATION (Vol. 2, No. 5, pp. 180-184).
Saidovna, R. D. (2024). A SYSTEMATIC APPROACH IN THE EDUCATIONAL PROCESS TOWARDS THE DEVELOPMENT OF STUDENTS'CREATIVE ABILITIES. MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS, 8(8), 121-125.
AnDTI Hozir 14. 8 ta maqolaga
Rafikovna, U. S. (2026). DEVELOPING PROFESSIONAL COMMUNICATIVE COMPETENCE IN NON-PHILOLOGICAL STUDENTS: THE INDISPENSABLE ROLE OF AUTHENTIC MATERIALS. EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF APPLIED SCIENCES AND THEORETICAL RESEARCH, 2(6), 31-37.
Rafikovna, U. S. (2026). THE ROLE OF AUTHENTIC MATERIALS IN TEACHING ENGLISH TO NON-PHILOLOGICAL STUDENTS. EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH AND INNOVATIONS, 2(6), 18-22.
UNIEP hozir 0 ta. 15 ta maqolaga
Xadjamuratova, M. (2025). YOSHLARNI IJTIMOIY HIMOYA QILISH–TADQIQOTLARNING MUHIM YO ‘NALISHI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 5(10s), 126-129.
ABDALIMOVA, M. (2024). FALSAFIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDA ANALITIK VA KRITIK YONDASHUVLAR. SCIENCEPROBLEMS. UZ Учредители: ООО “Scienceproblems team”, 4, 303-307.
UNIEP hozir 10 ta. 10 ta maqolaga
Botirovna, X. S. Formation OF Basic Spiritual Competencies in Primary Class Children by the Example OF the Science OF Education. Repository Antis Publisher, 718284.
Bоtirоvna, Х. S. (2023). “TARBIYA” FANI ORQALI TAYANCH MA’NAVIY KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDA O’QITUVCHI-O’QUVCHILAR HAMKORLIK FAOLIYATI. Science and innovation, 2(Special Issue 12), 567-569.
Уринова, Н. М., & Хусеинова, С. Б. (2021). Теоретико-практическая подготовка будущих учителей гуманитарного профиля к социально ориентированной воспитательной работе. Бюллетень науки и практики, 7(5), 434-440.
UNIEP hozir 0 ta. 15 ta maqolaga
Ikramitdinovna, S. D. (2026). THE EFFECTIVENESS OF DIGITAL LEARNING TECHNOLOGIES IN FORMING ECOLOGICAL REPRESENTATIONS IN PRESCHOOL CHILDREN OF OLDER AGE. HSR (London), 12(06), 124-128.
Ikramitdinovna, S. D. (2026). Methodological System of Applying Gamification Technologies in Teaching Natural Sciences. Oscar Journal of IJP, 6(05), 118-121.
Sayfetdinova, D. I. (2026). The socio-pedagogical necessity of developing ecological competence in primary school students. Academic Journal of Science, Technology and Education, 2(2), 35-39.
UNIEP hozir 0 ta. 10 ta maqolaga
Turg‘Unovna, S. C. (2025). O ‘QITUVCHI KASBIY KOMPETENSIYASIDA AXLOQIY ME’YORLARNING O ‘RNI: ADOLAT, ALTRUIZM, ISHONCH VA HAMKORLIK KONTEKSTIDA TAVSIF. Современное образование (Узбекистан), (7), 22-31.
Turgunovna, S. C., & Abdusami ogli, T. S. (2023). Steps and Factors of Process of the Effective Management Decision in Higher Educational Institutions. International Journal on Integrated Education, 4(10), 256-261.
Shakirova, C. T., Isakov, J. A., & Orifjonov, A. B. (2022). The importance of learning miniature painting in fine arts classes. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal, 12(1), 334-337.
Shakirova, C. T., Turaev, M. U., & kizi Bekmurodava, S. N. (2021). The role of Technical drawing in Detailing the Assembly Drawing. Design Engineering, 6151-6162.
Shakirova, C. T., & Abduvalieva, S. B. (2020). " YES" OR" NO" ANSWER IS FACTOR TO IMPROVE EFFICIENCY EDUCATION TRAINING OPERATIONS IN THE SUBJECT OF DRAUGHT IN FINAL CONTROL. Spirit Time, (1-1), 13-15.
Рихсибоев, Т. Р., Рихсибоева, Х. М., & Шакирова, Ч. Т. (2016). Свойство концентрических окружностей и его применение в делении окружности на равные части. Проблемы современной науки и образования, (5 (47)), 189-192.
Рихсибоев, Т. Р., Рихсибоева, Х. М., & Шакирова, Ч. Т. Property concentric circle and its application in the division of the circle into equal parts Rixsiboev T., Rixsiboeva X. 2, Shakirova Ch. 3 Свойство концентрических окружностей и его применение в делении окружности на равные части.
Turgnovna, S. C., & Fayzullayevich, B. D. THE IMPORTANCE OF THE CREDIT SYSTEM AS A FACTOR TO IMPROVE THE QUALITY OF EDUCATION IN HIGHER EDUCATION.