O‘ZBEK TILIDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARDA ETNOGRAFIK KOMPONENTLARNING IFODALANISHI VA ULARNING SEMANTIK-PRAGMATIK XUSUSIYATLARI

Authors

  • Imankulova Manzura Guliston davlat universiteti Lingvistika: o‘zbek tili mutaxassisligi ikkinchi bosqich magistranti Author

Keywords:

frazeologik birlik, etnografik komponent, semantika, pragmatika, lingvomadaniyatshunoslik, o‘zbek tili, milliy-madaniy xususiyatlar.

Abstract

Ushbu maqola o‘zbek tilidagi frazeologik birliklarda (frazemalarda) etnografik komponentlarning ifodalanishi, ularning semantik va pragmatik xususiyatlarini o‘rganishga bag‘ishlangan. Frazeologik birliklar milliy madaniyat, urf-odat, turmush tarzi va etnografik unsurlarni saqlovchi muhim lisoniy vosita hisoblanadi. Tadqiqotda etnografik komponentlar (uy-joy, kiyim-kechak, marosimlar, hayvonlar, o‘simliklar va tabiat bilan bog‘liq unsurlar) frazeologizmlarda qanday aks etishi, ularning ma’no tuzilishi hamda nutqiy vaziyatdagi pragmatik roli tahlil qilinadi. Ilmiy yangilik - o‘zbek frazeologiyasida etnografik komponentlarning semantik-pragmatik jihatdan kompleks tadqiqi asosida milliy lisoniy manzaraning yangi qirralari ochib berilishidir.

References

1. Berdiyorov H., Yo‘ldoshev B. O‘zbek frazeologiyasiga doir bibliografik ko‘rsatkich. – Samarqand, 1977.

2. Mamatov A. O‘zbek tili frazemalarining shakllanishi masalalari. – Toshkent, 2000.

3. Maslova V.A. Лингвокультурология. 2001.

4. Normamatova G. va boshqalar. Dostonlardagi paremiologik birliklarning lingvokulturologik xususiyatlari (dissertatsiya materiallari).

5. Rahmatullayev Sh.‘‘O‘zbek tili frazeologik lug‘ati’’. – Toshkent: G‘afur G‘ulom, 2022.

6. Teliya V.N. Языки русской культуры. 1996.

7. Yo‘ldoshev B. Hozirgi o‘zbek adabiy tilida frazeologik birliklarning funksional-uslubiy xususiyatlari. – Toshkent, 1993.

8. Виноградова В. В. Лексикология и лексикография. – М.: Наука, 1977.

9. Akbarovich, A. A. (2025). XALQ MAQOLLARI LINGVOKULTURALOGIYANING O ‘RGANISH OBYEKTI SIFATIDA. XALQARO ILMIY-AMALIY KONFERENSIYALAR, 1(3), 25-28.

10. Akbarovich, A. A. SOVCHILIK BILAN BOG ‘LIQ MAQOLLARNING LINGVOMADANIY XUSUSIYATLARI. PERSPECTIVES OF PHILOLOGY AND PRACTICAL POSSIBILITIES OF TEACHING FOREIGN LANGUAGES, 209.

11. Umid, E., Rustamovich, M. A., & O‘G, R. Z. S. I. (2025). ERKIN VOHIDOV SHE’RIYATIDA LEKSIK-SINTAKTIK TAKRORLAR. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(5), 156-160.

12. Mamatqulov, A., Ermatov, I., & Eshboyeva, F. (2025). AZIM HOJIYEVNING O ‘ZBEK TILI IMLOSIDA BAZI MULOHAZALARI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 202-204.

13. Rustamovich, M. A. AZIM HAJIYEV'S VIEWS ON THE ARRANGEMENT OF TERMS AZIM HOJIYEVNING TERMINLARNI TARTIBGA SOLISH HAQIDAGI QARASHLARI.

14. Fazliddin, S., Alisher, A., Azizbek, M., & Shoxistaxon, X. (2024). AZIM HOJIYEVNING LEKSIKOGRAFIKAGA OID MEROSI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 1(3), 30-33.

Winsli G. Felix, J., E. Supan, F., & Makhammatkosimovna Kuchkarova, F. (2025). A Comprehensive Framework for Predicting Student Performance Using Machine Learning in Online Education. Qubahan Techno Journal, 4(1), 16-22. https://doi.org/10.48161/qtj.v4n1a44

Qo‘chqarova, F. M. (2026). PEDAGOGICAL OPPORTUNITIES OF ART MANAGEMENT IN DEVELOPING AND MANAGING A CREATIVE ENVIRONMENT IN HIGHER EDUCATION. HSR (London), 12(06), 196-201.

Maxammatqosimovna, Q. F. (2026). FOREIGN EXPERIENCE IN ORGANIZING INNOVATIVE MANAGEMENT BASED ON ART MANAGEMENT. BG pulse journal, 2(6), 1193-1196.

UNIEP Hozir 0 ta. 6 ta maqolaga

Oktambekovna, B. N. (2026). JAHON PSIXOLOGIYA FANIDA IJTIMOIYMAS’ULIYAT FENOMENINING TALQINI. Научный Импульс, 4(41), 142-146.

Oktambekovna, B. N. (2025). TALABALARDA IJTIMOIY MAS’ULIYATGA TA’SIR QILUVCHI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK OMILLAR. Shokh Articles Library, 1(2).

Oktambekovna, B. N., & Maryam, T. (2025). BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QUVCHILARI PSIXOLOGIYASINING DIQQATGA TA’SIRI VA ULARDA DIQQATNI JAMLASH: MUAMMOLAR VA YECHIMLAR. ILG'OR PEDAGOG, 2(1), 15-18.

Oktambekovna, B. N. (2025). O ‘SMIRLARNING KREATIV FIKRLASHINI SHAKLLANTIRISHDA TEXNOLOGIYALARNING AHAMIYATI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(2), 167-169.

O’Bobonazarova, N. Psychological Characteristics of Adolescent Period.

UNIEP Hozir 16. 8 ta maqolaga

Iymanov, J. (2026). MARKAZIY OSIYODA MA’NAVIY BARQARORLIKNI TA’MINLASHDA TDTNING FUNKSIONAL-INSTITUTSIONAL MEXANIZMLARI. Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 149-152.

Iymanov, J. S., & Turgunov, T. S. (2021). INITIATIVES OF UZBEKISTAN TO PARTICIPATE IN COOPERATION BETWEEN CENTRAL ASIAN STATES. Academic research in educational sciences, 2(4), 15-20.

Abdullaev, T. Y., & Iymanov, J. S. (2020). The role of Uzbekistan in the development of Central Asia. Экономика и социум, (11), 12-18.

SAIDRAXMONOVICH, I. (2020). CENTRAL ASIAN FACTOR IN THE SUSTAINABLE DEVELOPMENT OF UZBEKISTAN. THE AMERICAN JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE AND EDUCATION INNOVATIONS Учредители: The USA Journals, 2(9), 538-544.

ИЙМАНОВ, Ж. ЮКСАК БИЛИМЛИ, ИНТЕЛЛЕКТУАЛ САЛОҲИЯТЛИ ЁШЛАРНИ ТАРБИЯЛАШ-ДАВР ТАЛАБИ. ILMIY ХABARNOMA. НАУЧНЫЙ ВЕСТНИК Учредители: Андижанский государственный университет им. ЗМ Бабура, (2), 52-54.

ИЙМАНОВ, Ж. THE IMPORTANCE OF PREVENTIVE DIPLOMACY IN PROVIDING A MORALLY STABLE ENVIRONMENT IN CENTRAL ASIA. O ‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI XABARLARI, 2022,[1/11] ISSN 2181-7324.

UNIEP hozir 48. 9 ta maqolaga

Abdimannobovna, I. D. (2026). ELECTION POLICY OF SOVIET LEADERS IN UZBEKISTAN BASED ON PARTY NOMENCLATURE REQUIREMENTS (1925-1941). HSR (London), 12(06), 162-168.

Iymanova, D. (2026). SANOATGA INJЕNЕR-TЕXNIK KADRLARNI TAYYORLASHNING SOVЕT AMALIYOTI: MUAMMOLAR VA IJTIMOIY-IQTISODIY NATIJALAR (1925-1941yillar). Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 4-10.

UNIEP hozir 12 ta. 5 ta maqolaga

Ахметов, А. А., Юлдашев, А. И., & Камбарова, Д. У. (2020). Обоснование количества форсунок универсального вентиляторного опрыскивателя. Сельскохозяйственные машины и технологии, 14(1), 76-80.

Ахметов, А. А., Камбаров, Б. А., & Камбарова, Д. У. (2020). Четырехколесный трактор с минимальным радиусом поворота. In Машины, агрегаты и процессы. Проектирование, создание и модернизация (pp. 67-72).

Ахметов, А. А., Ахмедов, Ш. А., Астанов, Б. Ж., Камбарова, Д. У., & Ботиров, Р. М. (2021). Работа механизма изменения клиренса заднего моста универсально-пропашного трактора. Сельскохозяйственные машины и технологии, 15(1), 41-47.

Ахметов, А. А., Камбаров, Б. А., Камбарова, Д. У., & Султанов, Ж. А. (2023). Оценка соответствия колеи трактора с междурядьем посевов сельскохозяйственных культур. Сельскохозяйственные машины и технологии, 17(3), 48-53.

Ахметов, А. А., Хушвактов, Б. В., Камбарова, Д. У., & Муратов, Л. Б. (2020). Обоснование формы и параметров фартука-выравнивателя. Инновацион технологиялар, (Спецвыпуск), 43-46.

Ахметов, А. А., Камбаров, Б. А., & Камбарова, Д. У. (2020). Повышение маневренности четырехколесного трактора. Тракторы и сельхозмашины, (3), 48-53.

UNIEP Hozir 0.

Abdurazaqova, F. K. (2020). POTENTIAL OPPORTUNITIES TO TEACH STUDENTS THE SPIRITUAL HERITAGE OF THE FERGANA VALLEY JADID-EDUCATORS. In АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ ФОРМИРОВАНИЯ И РАЗВИТИЯ НАУЧНОГО ПРОСТРАНСТВА (pp. 5-9).

UNIEP Hozir 0. 10 ta maqolaga

Sobirovna, M. G. (2025). RAXBAR SHAXSINING INTELEKTUAL, JISMONIY VA MA’NAVIY FAOLIYATINING AKME DARAJASI. Shokh Articles Library, 1(2).

Sobirovna, M. G. (2024). PSYCHOLOGICAL TOURISM AS A WAY TO RESOLVE INTERNAL CON

AnDTI

Saidovna, R. D. (2026). PEDAGOGICAL ASPECTS OF DEVELOPING THE CREATIVE POTENTIAL OF STUDENTS STUDYING IN TECHNICAL EDUCATION FIELDS. EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH AND INNOVATIONS, 2(5), 9-14.

Saidovna, R. D. (2025, December). ENHANCING STUDENTS’CREATIVE POTENTIAL THROUGH SYSTEMATIC ORGANIZATION OF THE EDUCATIONAL PROCESS. In INTERNATIONAL CONFERENCE ON MULTIDISCIPLINARY STUDIES AND EDUCATION (Vol. 2, No. 5, pp. 180-184).

Saidovna, R. D. (2024). A SYSTEMATIC APPROACH IN THE EDUCATIONAL PROCESS TOWARDS THE DEVELOPMENT OF STUDENTS'CREATIVE ABILITIES. MODERN PROBLEMS IN EDUCATION AND THEIR SCIENTIFIC SOLUTIONS, 8(8), 121-125.

AnDTI Hozir 14. 8 ta maqolaga

Rafikovna, U. S. (2026). DEVELOPING PROFESSIONAL COMMUNICATIVE COMPETENCE IN NON-PHILOLOGICAL STUDENTS: THE INDISPENSABLE ROLE OF AUTHENTIC MATERIALS. EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF APPLIED SCIENCES AND THEORETICAL RESEARCH, 2(6), 31-37.

Rafikovna, U. S. (2026). THE ROLE OF AUTHENTIC MATERIALS IN TEACHING ENGLISH TO NON-PHILOLOGICAL STUDENTS. EUROPEAN INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH AND INNOVATIONS, 2(6), 18-22.

UNIEP hozir 0 ta. 15 ta maqolaga

Xadjamuratova, M. (2025). YOSHLARNI IJTIMOIY HIMOYA QILISH–TADQIQOTLARNING MUHIM YO ‘NALISHI. Ижтимоий-гуманитар фанларнинг долзарб муаммолари Актуальные проблемы социально-гуманитарных наук Actual Problems of Humanities and Social Sciences., 5(10s), 126-129.

ABDALIMOVA, M. (2024). FALSAFIY TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHDA ANALITIK VA KRITIK YONDASHUVLAR. SCIENCEPROBLEMS. UZ Учредители: ООО “Scienceproblems team”, 4, 303-307.

UNIEP hozir 10 ta. 10 ta maqolaga

Botirovna, X. S. Formation OF Basic Spiritual Competencies in Primary Class Children by the Example OF the Science OF Education. Repository Antis Publisher, 718284.

Bоtirоvna, Х. S. (2023). “TARBIYA” FANI ORQALI TAYANCH MA’NAVIY KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDA O’QITUVCHI-O’QUVCHILAR HAMKORLIK FAOLIYATI. Science and innovation, 2(Special Issue 12), 567-569.

Уринова, Н. М., & Хусеинова, С. Б. (2021). Теоретико-практическая подготовка будущих учителей гуманитарного профиля к социально ориентированной воспитательной работе. Бюллетень науки и практики, 7(5), 434-440.

UNIEP hozir 0 ta. 15 ta maqolaga

Ikramitdinovna, S. D. (2026). THE EFFECTIVENESS OF DIGITAL LEARNING TECHNOLOGIES IN FORMING ECOLOGICAL REPRESENTATIONS IN PRESCHOOL CHILDREN OF OLDER AGE. HSR (London), 12(06), 124-128.

Ikramitdinovna, S. D. (2026). Methodological System of Applying Gamification Technologies in Teaching Natural Sciences. Oscar Journal of IJP, 6(05), 118-121.

Sayfetdinova, D. I. (2026). The socio-pedagogical necessity of developing ecological competence in primary school students. Academic Journal of Science, Technology and Education, 2(2), 35-39.

Downloads

Published

2026-06-10