O‘ZBEK TILIDA SO‘Z YASALISHI TIZIMINING NAZARIY ASOSLARI VA LINGVISTIK TALQINI
Keywords:
so‘z yasalishi, affiksatsiya va kompozitsiya-sintaktik, konversiya usul, leksik-semantik, fonetik so‘z yasash.Abstract
Tilshunoslik fanining o‘rganilishi sistematik ravishda amalga oshirilmoqda, jumladan, bo‘limlarga ajratish, turkumlarni aniqlash, kategoriyalarga bo‘lish, guruhlarga ajratish va nihoyat oppazitsiyada turgan holatlarni baholash kabilar. Demak, so‘z yasalishi ham bundan mustasno emas, chunki so‘z asosi bilan yasovchi o‘rtasidagi munosabat bu jarayonni asoslab beradi. Darhaqiqat, tilshunoslik fani tarixidan to bugungi kungacha bo‘lgan davrda so‘z yasalishi bo‘yicha turlicha qarashlar, fikrlar bildirilib kelinmoqda. Jumladan, turkiy tillarga oid so‘z yasalishiga masalasiga ham alohida e’tibor qaratilgan. Lekin hali hanuzgacha so‘z yasalishi bilan bog‘liq muammolar o‘z еchimini topmayotganligi, sezilarli ravishda uning mohiyati ochib berilganligiga e’tibor qaratilgan. Maqolada taniqli tilshunos A.G‘ulomov va shu davrdagi olimlarning so‘z yasalishi bilan bog‘liq munozarali masalaga oydinlik kiritishga harakat qilganligi va o‘zining ilmiy qarashlari bilan so‘z yasalishiga doir xulosalar berganligiga guvoh bo‘lamiz.
References
1. Ғуломов А.Ғ. Ўзбек тилида сўз ясаш йўллари ҳақида // Тил ва адабиёт институти илмий асарлари, 1949. – №1. –Б. 37–87.
2. Ўзбек тилининг илмий грамматикаси. Кириш. 1-китоб. –Тошкент: Ўздавнашр, 1975. –146 б.
3. Ҳожиев А. Грамматика. 1-китоб. –Тошкент: Ўқитувчи, 1951. –324 б.
4. Раҳматуллаев Ш. Ўзбек тилининг этимологик луғати. – Тошкент: Университет, 2010. – 261 б.
5. Ҳожиев А. Ўзбек тили сўз ясалиши. – Тошкент: Ўқитувчи,1989. –166 б.
6. Ҳожиев А. Ўзбек тилида қўшма, жуфт ва такрорий сўзлар. –Тошкент: Ўқитувчи, 1963. –227 б.
7. Ўзбек тили грамматикаси. 2 томлик. 1-том. – Тошкент: Фан, 1975. –608 б.
8. Тожиев Ё. Ўзбек тилида қўшма сўзларнинг ясалишига доир // Ўзбек тилшунослигининг долзарб масалалари, 2009. – № 3 – Б. 22–26.
9. Рузикулов, Ш. (2022). ЖИНСНИНГ МОРФОЛОГИК УСУЛДА ИФОДАЛАНИШИ. Новости образования: исследование в XXI веке, 1(4), 148-151.
10. Ro‘Ziqulov, S., Pardayeva, I., & Alisher, O. R. (2025). FE'LDA VALENTLIK. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 209-211.
11. Akbarovich, A. A., Ixtiyor, E., & O‘G, R. Z. S. I. (2024). TIL VA FAOLIYAT VA ULARNING O ‘ZARO BOG ‘LIQLIGI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 1(3), 4-7.
12. Murtazayevich, M. S., Akbarovich, A. A., & Muratkulov, A. (2025). OTLARNING XUSUSIY BIRIKUVCHILARINING LINGVISTIK TAHLILI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(4), 212-215.
13. Akbarovich, A. A., Mannopovich, L. M., Murtazayevich, M. S., & O‘Razov, A. (2025). NUTQIY AKT VOQEALANISHIDA MAQOLLARNING TUTGAN O ‘RNI MASALASI. Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 2(5), 176-179.
14. Akbarovich, A. A., & Qizi, B. D. A. (2024). SINONIMIK QATORDA POETIK LEKSIKA MASALASI (ERKIN VOHIDOV IJODI MISOLIDA). Central Asian Journal of Multidisciplinary Research and Management Studies, 1(10), 58-61.
Abdurazaqova, F. K. (2020). POTENTIAL OPPORTUNITIES TO TEACH STUDENTS THE SPIRITUAL HERITAGE OF THE FERGANA VALLEY JADID-EDUCATORS. In АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ ФОРМИРОВАНИЯ И РАЗВИТИЯ НАУЧНОГО ПРОСТРАНСТВА (pp. 5-9).
UNIEP Hozir 0. 10 ta maqolaga
Sobirovna, M. G. (2025). RAXBAR SHAXSINING INTELEKTUAL, JISMONIY VA MA’NAVIY FAOLIYATINING AKME DARAJASI. Shokh Articles Library, 1(2).
Sobirovna, M. G. (2024). PSYCHOLOGICAL TOURISM AS A WAY TO RESOLVE INTERNAL CONFLICTS. Science and innovation, 3(Special Issue 60), 17-22.
UNIEP Hozir 0. 20 taga
Sayfetdinova, D. I. (2026). The socio-pedagogical necessity of developing ecological competence in primary school students. Academic Journal of Science, Technology and Education, 2(2), 35-39.
UNIEP Hozir 10. 15 taga
Уринова, Н. М., & Хусеинова, С. Б. (2021). Теоретико-практическая подготовка будущих учителей гуманитарного профиля к социально ориентированной воспитательной работе. Бюллетень науки и практики, 7(5), 434-440.
Bоtirоvna, Х. S. (2023). “TARBIYA” FANI ORQALI TAYANCH MA’NAVIY KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDA O’QITUVCHI-O’QUVCHILAR HAMKORLIK FAOLIYATI. Science and innovation, 2(Special Issue 12), 567-569.
UNIEP Hozir 0, 20 ta maqolaga
Kadirova, D. (2026). ZAMONAVIY ESTETIK PARADIGMA SHAROITIDA TASVIRIY SAN’ATNING IJTIMOIY TRANSFORMATSIYALARDAGI ROLI: IJTIMOIY-FALSAFIY TAHLIL. Ijtimoiy-gumanitar sohada ilmiy-innovatsion tadqiqotlar, 3(5), 394-397.
Baxtiyorovna, K. D., & Xalilovna, K. D. BO ‘LAJAK BOSHLANG ‘ICH SINF O ‘QITUVCHILARINING ESTETIK MADANIYATINI SHAKLLANTIRISHDA TASVIRIY SAN’AT FANINING AHAMIYATI. O ‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI UMUMIY PEDAGOGIKA KAFEDRASI, 151.
